Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną działa od 1963 roku. Od początku jego działalność była tworzona przede wszystkim przez rodziców i opiekunów osób z niepełnosprawnością intelektualną, którzy wspólnie podejmowali starania o zapewnienie swoim bliskim odpowiedniej edukacji, terapii, opieki oraz warunków do godnego i aktywnego życia.
Historia Koła PSONI w Częstochowie to historia ludzi, którzy dostrzegali potrzeby osób z niepełnosprawnością intelektualną i konsekwentnie tworzyli dla nich kolejne formy wsparcia.
Już w 1966 roku, dzięki staraniom częstochowskiego Koła, powstała pierwsza w ówczesnym województwie katowickim i jedna z pierwszych w Polsce tzw. Szkoła Życia. Początkowo działała ona jako filia Szkoły Podstawowej nr 23.
W styczniu 1968 roku szkoła uzyskała status samodzielnej placówki edukacyjnej z siedzibą przy ul. Pułaskiego. Pod tym adresem funkcjonowała do 2006 roku. Jej działalność jest obecnie kontynuowana przez Zespół Szkół Specjalnych nr 45 w Częstochowie.
Kolejnym ważnym etapem było utworzenie w 1983 roku pierwszego w Częstochowie przedszkola przeznaczonego dla dzieci wymagających specjalistycznej opieki i wsparcia. Placówka rozpoczęła działalność przy ul. Słowackiego, a jej tradycje kontynuuje obecnie Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 5.
Przełomowym momentem w historii częstochowskiego Koła było powstanie w 1993 roku Domu Dziennego Pobytu przy ul. Focha. Utworzenie placówki umożliwiło objęcie dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną codzienną opieką, terapią, rehabilitacją oraz zajęciami wspierającymi rozwój samodzielności.
Powstanie Domu Dziennego Pobytu było efektem wieloletnich starań i współpracy osób zaangażowanych w rozwój systemu pomocy osobom z niepełnosprawnością intelektualną w Częstochowie, w szczególności ówczesnej przewodniczącej Koła Zofii Gogulskiej, dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Zofii Pomes oraz Barbary Głąb.
W kolejnych latach Koło systematycznie rozszerzało swoją działalność. Powstawały nowe formy terapii, rehabilitacji, opieki i aktywizacji społecznej, a wsparciem obejmowano coraz większą liczbę dzieci, młodzieży, osób dorosłych oraz ich rodzin.
Od 14 lutego 2007 roku Koło PSONI w Częstochowie ma status organizacji pożytku publicznego.
Od 2011 roku Stowarzyszenie realizuje zadanie publiczne z zakresu pomocy społecznej, obejmujące prowadzenie Domu Dziennego Pobytu dla osób z niepełnosprawnością intelektualną. W 2013 roku działalność została rozszerzona o Centrum Rehabilitacji dla Osób z Zaburzeniami Psychicznymi.
W 2014 roku placówki zostały połączone, tworząc kompleksowy system wsparcia funkcjonujący obecnie jako Częstochowskie Centrum dla Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną przy ul. Focha 71a.
W ramach Centrum rozwijano kolejne formy pomocy, obejmujące opiekę dzienną, terapię, rehabilitację, pobyty hostelowe oraz mieszkalnictwo wspomagane. Dzięki temu osoby z niepełnosprawnością intelektualną mogą otrzymywać wsparcie dostosowane do swoich indywidualnych potrzeb i sytuacji życiowej.
Przez wiele lat siedziba administracyjna częstochowskiego Koła mieściła się przy ul. Waszyngtona. Wraz z rozwojem działalności Stowarzyszenia i zwiększającą się liczbą prowadzonych placówek, projektów oraz usług konieczne stało się stworzenie większego i bardziej funkcjonalnego zaplecza organizacyjnego.
W 2020 roku siedziba Koła została przeniesiona do budynku przy ul. Feliksa Nowowiejskiego 4 w Częstochowie. Utworzono tam główne biuro PSONI, które koordynuje działalność wszystkich placówek, projektów i usług prowadzonych przez częstochowskie Koło.
Biuro przy ul. Nowowiejskiego 4 stało się miejscem obsługi uczestników i ich rodzin, prowadzenia rekrutacji do projektów, pracy Zarządu i administracji, przygotowywania nowych przedsięwzięć oraz koordynowania współpracy pomiędzy poszczególnymi jednostkami organizacji.
Przeniesienie siedziby było kolejnym etapem rozwoju Stowarzyszenia. Pozwoliło uporządkować i zintegrować zarządzanie coraz szerszą działalnością prowadzoną w różnych lokalizacjach na terenie Częstochowy i okolic.
Równolegle rozwijało się specjalistyczne wsparcie dla dzieci i młodzieży. Przy ul. Nowowiejskiego 14 powstały odpowiednio wyposażone pomieszczenia, w których prowadzone są między innymi terapia integracji sensorycznej oraz zajęcia terapeutyczne i rehabilitacyjne dla dzieci i młodzieży.
Z biegiem lat działalność Koła objęła również usługi asystenta osobistego osoby z niepełnosprawnością, opiekę wytchnieniową, mieszkalnictwo wspomagane, rehabilitację dzieci i osób dorosłych, wsparcie dzienne, działania integracyjne oraz liczne projekty społeczne i terapeutyczne.
Ważną częścią historii Stowarzyszenia stały się również cykliczne wydarzenia integracyjne, w tym Dzień Godności Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną oraz Ogólnopolski Festiwal Piosenki Podwórkowej Integracyjnej. Wydarzenia te pomagają przełamywać stereotypy, promują talenty osób z niepełnosprawnościami i budują więzi między uczestnikami, rodzinami, placówkami oraz lokalną społecznością.
Historia częstochowskiego Koła PSONI to historia nieustannego rozwoju — od pierwszych inicjatyw rodziców, poprzez tworzenie placówek edukacyjnych i opiekuńczych, aż po współczesny, rozbudowany system wsparcia obejmujący osoby z niepełnosprawnością intelektualną na różnych etapach życia.
Zmieniają się potrzeby osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin, dlatego nasze Koło nadal się rozwija. Tworzymy nowe usługi, realizujemy kolejne projekty, modernizujemy miejsca prowadzenia działalności i poszukujemy rozwiązań, które pozwalają zapewnić uczestnikom coraz lepsze, bardziej kompleksowe i dostępne wsparcie.
Nie zmienia się natomiast najważniejsza idea, która towarzyszy Stowarzyszeniu od początku jego istnienia: troska o godność, prawa, bezpieczeństwo, samodzielność i pełne uczestnictwo osób z niepełnosprawnością intelektualną w życiu społecznym.